Emre Kongar'ın Resmi* İnternet Sitesi


Kitaplar
   Emre Kongar Kitapların Listesi
   Green Bullet Remzi Kitabevi

Green Bullet Makaleler

Green Bullet Articles in English

Sürekli Yazılar

  Green BulletAydınlanma
  Green BulletBavul Dergi
  Green BulletMedya Notu
  Green BulletRemzi Kitap Gazetesi

Kitap Söyleşileri

  Green BulletNUTUK
  Green Bullet21. Yüzyılda Türkiye
  Green BulletABD'nin Siyasal İslam'la Dansı
  Green BulletBabam, Oğlum, Torunum
  Green BulletBen Müsteşarken
  Green BulletDemokrasimizle Yüzleşmek
  Green BulletHerkesten Bir Şey Öğrendim
  Green Bulletİçimizdeki Zalim
  Green BulletKızlarıma Mektuplar
  Green BulletTürk Toplumbilimcileri
  Green BulletYazarlar, Eleştiriler, Anılar
  Green BulletYozlaşan Medya ve Yozlaşan Türkçe

Yazılar

  Green BulletUyanan Ejderha: Çin
  Green BulletTrajikomik
  Green BulletKişisel - Genel

Emre Kongar Özgeçmiş Kısa Özgeçmiş

Emre Kongar CV Curriculum Vitae (in English)

Güncel Güncel Arşivi

www.kongar.org Ana Sayfaya Geri Dönüş


 

MEDYA NOTU

 

EMRE KONGAR

 

RAKAMLAR, SAYILAR, YÜZDELER

 

Sevgili okurlarım, başta politikacılar olmak üzere hemen hemen tüm kamuoyu liderlerimiz güzel Türkçemizi kötü kullanarak dilimizi bozuyor.

Ne yazık ki, medyamız da, kimi zaman bilinçsizlikten, kimi zaman cehaletten, kimi zaman da söylenenleri aynıyla aktarmak gibi önemli bir meslek sorumluluğundan dolayı bu bozulmayı geniş kitlelere yansıtarak daha karşı konulmaz bir biçimde topluma mal ediyor.

* * *

Bugün üzerinde durmak istediğim iki sözcük var:

Rakam ve sayı.

Bildiğiniz gibi rakam, sıfırdan dokuza kadar olan işaretlere denir.

Sayı ise rakamların biraya gelmesiyle oluşur.

Rakam ve sayı arasındaki ilişki aynen harf ve sözcük arasındaki ilişkiye benzer:

Nasıl sözcükler, harflerin bir araya gelmesiyle oluşuyorsa, sayılar da aynen onlar gibi, rakamların bir araya gelmesinden oluşur.

* * *

Son zamanlarda sayı yerine rakam demek neredeyse moda oldu; yaygın bir yanlış, eski deyimiyle galat-ı meşhur halini aldı.

Örneğin işsizlikle ilgili yeni sonuçlar mı açıklandı:

Haber, "Yeni açıklanan rakamlar işsizliğin arttığını gösteriyor" biçiminde veriliyor.

Oysa doğru sözcük, "sayılar" olmalıydı. Bu yanlış medya tarafından da benimsendi ve yaygın olarak kullanılıyor: Örneğin, gazete satış sayıları, bizzat kendileri tarafından "satış rakamları" olarak niteleniyor.

* * *
Bu yaygın yanlışın üzerinde çok düşündüm; neden yapılıyor diye. Mantıklı ve geçerli bir neden bulamadım. Okurlarım bana bu konuda yardımcı olurlarsa sevinirim.

* * *

Tabii kamuoyu rakam ile sayıyı birbirine karıştırmak gibi hem dile hem de matematik mantığına aykırı bir yanlışla işe başlayınca bunun arkası geliyor, yüzde oranlarına ilişkin haberler de hemen hemen daima yanlış veriliyor:

Örneğin bir oran, yüzde elliden yüzde elliikiye mi çıktı, haber, bu değişiklik için "Yüzde iki artış" olarak veriliyor.

Oysa oran yüzde iki artmamış, sadece yüzde iki puan yükselmiştir.

Artışı yüzde biçiminde ifade etmek gerekirse, yüzde elli olan bir orandaki iki puanlık bir artış, "yüzde dört" artışa karşılıktır.

* * *

Değerli okurlarım, belki de laik ve demokratik, sosyal hukuk devletinden yana olanlara "tutucu" "statükocu" gibi deyimlerle saldırıldığı, bu rejimi din ekseninde geri götürmek isteyenlere "değişimci" denilerek kafaların karıştırıldığı bir ortamda, üzerinde durduğum bu yanlışlar pek de önemli görülmeyebilir.

Ama unutmayalım ki doğru kavram ve terimlerle düşünemeyen toplumlar, bırakın doğru çözümler üretmeyi, bu çözümlere yol açacak karşılıklı tartışmaları bile sağlıklı yapamazlar.

Hadi diyelim ki, siyasal kavram kargaşası, bir siyasal görüş tarafından bilinçli olarak yaratılıyor.

Hadi diyelim ki yüzde oranlarına ilişkin değişme ifadeleri cehaletten dolayı yanlış yazılıyor ve söyleniyor.

Peki birileri bana "sayı" nasıl ve neden "rakam" oldu anlatabilir mi?


  Bu siteden yapılacak alıntılarda kaynak gösterilmesi ahlak kurallarına uygun olacaktır.

Emre Kongar ile iletişim icin e-posta, site yöneticisi ile iletişim için e-posta

Son güncelleme tarihi 21 Ocak 2019

Valid HTML 4.01 Transitional