Emre Kongar'ın Resmi* İnternet Sitesi


Kitaplar
   Emre Kongar Kitapların Listesi
   Green Bullet Remzi Kitabevi

Green Bullet Makaleler

Green Bullet Articles in English

Sürekli Yazılar

  Green BulletAydınlanma
  Green BulletBavul Dergi
  Green BulletMedya Notu
  Green BulletRemzi Kitap Gazetesi

Kitap Söyleşileri

  Green BulletNUTUK
  Green Bullet21. Yüzyılda Türkiye
  Green BulletABD'nin Siyasal İslam'la Dansı
  Green BulletBabam, Oğlum, Torunum
  Green BulletBen Müsteşarken
  Green BulletDemokrasimizle Yüzleşmek
  Green BulletHerkesten Bir Şey Öğrendim
  Green Bulletİçimizdeki Zalim
  Green BulletKızlarıma Mektuplar
  Green BulletTürk Toplumbilimcileri
  Green BulletYazarlar, Eleştiriler, Anılar
  Green BulletYozlaşan Medya ve Yozlaşan Türkçe

Yazılar

  Green BulletUyanan Ejderha: Çin
  Green BulletTrajikomik
  Green BulletKişisel - Genel

Emre Kongar Özgeçmiş Kısa Özgeçmiş

Emre Kongar CV Curriculum Vitae (in English)

Güncel Güncel Arşivi

www.kongar.org Ana Sayfaya Geri Dönüş


 

BAVUL DERGİ, ŞUBAT 2018

 

EMRE KONGAR

 

BEYOĞLU'NDA SAHTE BİLET GÜNLERİ...
 

İstiklâl caddesinde, karaborsada, sahte sinema biletlerinin satıldığı günler...

Benim için, aynen Woody Allen'in 1930'ları anlattığı nostaljik "Radyo Günleri" filmindeki gibi:

İnsan ilişkilerinin daha sıcak, günlük yaşamların daha anlamlı, aşkların daha coşkulu olduğu günler!

Belki de en önemlisi, geleceğe umutla baktığımız, tek derdimizin Cumartesi günü 14 matinesine bilet bulmak olduğu, tasasız yatılı okul günleri:

1950'li yılların ortaları!

* * *

Osman, Savaş, Aydın, Tulay ve ben...

Beş kafadarlar!

Nazım Hikmet'in üvey oğlu Memet Fuat'ın eşi, Türkçe/Edebiyat hocamız İzgen Öksüzcü'yü sinemaya davet ettiğimiz ve reddedildiğimiz günler...

(Geçen ay, bu öyküyü ve İzgen hanımın davetimizi reddettiğine sonradan pişman olduğunu da yazmıştım.)

İstiklal caddesine paralel Erol Dernek sokakta, Yeni Melek Sineması yeni açılmış... İki balkonlu ilk ve tek sinema.

Birinci balkonun adı zaten balkon değil... Çok fiyakalı bir adı var: "Kulüp". Kulüp için mevsimlik "kombine bilet" satılıyor... Dolayısıyla Cumartesi-Pazar günleri için bilet bulmak çok zor.

Üstelik biletler günler önceden satışa çıkıyor ve hemen bitiyor. Cumartesi 14 matinesine bilet bulmak hemen hemen olanaksız.

Bu nedenle de İstiklâl caddesinde özellikle Cumartesi günleri "Bilet var, bilet var, 14 matinesine bilet var, Yeni Meleğe, Atlasa, bilet var" diye dolaşan bıçkın karaborsacılar türemiş... Gişelerde erkenden sıraya girip aldıkları biletleri beş-on katına, tutturabildikleri fiyata satıyorlar.

Sinema biletleri iki parça; biri biletin kendisi, öteki üzerinde tarih, seans ve yer numarası olan pul büyüklüğünde küçük bir kupon.

Uyanık üç kağıtçılar bu biletlerin sahtelerini de basıp saf çocuklara satarlar; sahte bilet sahipleriyle, gerçek bilet sahipleri sinema salonunda yer kavgasına tutuşurlardı.

Biz, arkadaşımız Savaş Tarman'ın Atlas Sineması'nın gişesinde çalışan annesi Nazire Hanım Teyze sayesinde bilet sıkıntısı çekmezdik.

* * *

Dönem, İkinci Dünya Savaşı sonrası, insanlığın bir yandan Soğuk Savaş bağlamında Amerika ile Sovyetler Birliği arasındaki silah, ekonomi, kültür ve ideoloji mücadelesine tanık olduğu (ve ister istemez taraf olarak katıldığı) öte yandan savaş sonrası normal günlük yaşamın yeniden tadına varmaya çalıştığı dönemdi.

Hollywood art arda büyük bütçeli, konularını genellikle İncil'den ve efsanelerden alan filmler çekiyordu. (Dinsiz, Allahsız Komünist Sovyetler Birliği'ne karşı dinin, Hıristiyanlığın kullanılması.)

Bu filmler Türkiye'ye geç geliyordu ama Beyoğlu'nda, sinemalara büyük bir ilgi vardı o "Sahte Sinema Bileti Günlerinde":

Cecil B. DeMille'in yönettiği, 1949'da çekilen, Victor Mature Hedy Lamarr ve George Sanders'in oynadığı Samson ve Dalila...

Mervyn LeRoy'un yönettiği, 1951'de çekilen Robert Taylor, Deborah Kerr, Leo Genn ve Peter Ustinov'un oynadığı, Henry Sienkiewicz'in ünlü romanından alınan Qua Vadis...

William Wyler'in yönettiği, 1959'da çekilen Charlton Heston, Jack Hawkins, Stephen Boyd ve Haya Harareet'in oynadığı Ben Hur...

Ve Charles Vidor yönettiği, 1954'te çekilen Elizabeth Taylor, Vittorio Gassman, John Ericson ve Louis Calhern'in oynadığı büyük aşk ve müzik filmi Rapsodi...

Yeni Melek sinemasında izleyici ile buluşan, bizim 14 matinelerinde izlediğimiz ünlü filmler arasındaydı.

Aynı yıllarda Atlas sineması da, Brigitte Bardot filmleriyle izleyici topluyordu:

Kocası Roger Vadim'in 1956'da çektiği, Ve Allah Kadını Yarattı, Michel Boisrond'un 1957'de çektiği Une Parisienne filmleri, hâlâ, benim gibi gençliğini o dönemde yaşamış olanların anılarında canlıdır.

Bu sırada Elvis Presley ve Rock'n Roll, bütün dünyayı kasıp kavurmaya başlamıştı. Evlerde verilen (kızlı-erkekli!) arkadaş partilerinde rock'n rol yapmak moda olmuştu.

1956'da Fred F. Sears'in, Bill Haley and his Comets, The Platters gibi ünlü gruplarla çektiği Rock Around The Clock filmini de Atlas'ta izlemiştik.

Genç yaşında bir araba kazasında ölen James Dean ve Asi Gençlik filmi de döneme damgasını vuran olaylardandı.

Aslında büyük bütçeli Hollywood filmleri bir yana, 1950'lerin sinema ve müzik dünyası, o dönemin gençleri için, Brigitte Bardot, James Dean ve Elvis Presley üçlüsü tarafından temsil ediliyordu demek fazla bir abartı sayılmaz sanırım.

* * *

Beyoğlu'nda alt yazılı olarak gösterime giren orjinal filmlerin Türkçe dublajlı kopyaları Çarşıkapı'da, Çemberlitaş sinemasında, Şehzadebaşı'nda da Yeni Sinema'da oynardı.

Ağabeyime ve bana film merakını, "Her film bir dünyadır" diyen babam aşılamıştı. Ağabeyim, gördüğü filmleri, yönetmeni, artistleri ve konusuyla, bir de not vererek, yeşil kaplı küçük bir fihrist defterine, mavi, yeşil ve kırmızı mürekkeplerle yazardı.

Yazık ki o defter kayıp!

* * *

Hayatın tadına varamamış, kaba, ilkel, otoriter bir kültür, Taksim'i, Beyoğlu'nu, İstiklâl Caddesi'ni ezdi geçti...

Bize de nostaljik "sahte sinema bileti günlerini" yazmak kaldı!


  Bu siteden yapılacak alıntılarda kaynak gösterilmesi ahlak kurallarına uygun olacaktır.

Emre Kongar ile iletişim icin e-posta, site yöneticisi ile iletişim için e-posta

Son güncelleme tarihi 20 Mayıs 2019

Valid HTML 4.01 Transitional